Terapia czaszkowo-krzyżowa
(craniosacral therapy, CST, terapia kraniosakralna)
jest techniką manualną, w której stosowany jest bardzo delikatny dotyk zwany motylkowym. W Polsce wciąż jeszcze jest mało znana, jednak w ostatnich latach zyskuje na popularności zarówno w terapii ludzi jak i zwierząt.
CST wywodzi się z osteopatii i jest uznaną metodą manualną stosowaną w terapii ludzi. Jej celem jest zrównoważenie przepływu płynu mózgowo-rdzeniowego poprzez zastosowanie odpowiednich chwytów, umożliwiających organizmowi pacjenta samodzielne odblokowanie napięć powstałych w tkankach. Metoda ta została opracowana w latach dwudziestych XX wieku przez dr Williama
G. Sutherlanda. Jest metodą nieinwazyjną i daje bardzo pozytywne efekty w przypadkach wielu problemów zdrowotnych, szczególnie takich jak:
– bóle głowy (w tym migreny), kręgosłupa i stawów,
– zwyrodnienia,
– kontuzje/stany pourazowe (w tym także odreagowanie stresu pourazowego),
– depresja,
– nerwice,
– zaburzenia rozwoju u dzieci (autyzm, porażenie mózgowe i in.),
co potwierdzają publikacje naukowe
W Polsce, w styczniu 2011 r. została uznana przez Narodowy Fundusz Zdrowia jako zalecana metoda rehabilitacyjna, sklasyfikowana w Międzynarodowej Klasyfikacji Procedur Medycznych ICD-9 o nr 93.3824, pod nazwą terapia kraniosakralna (www.nfz.gov.pl/new). Z powodzeniem znajduje również szerokie zastosowanie w rehabilitacji i rekonwalescencji zwierząt (koni, psów, kotów, gryzoni), m.in w stanach takich jak:
– nieregularność w poruszaniu się, 
– niektóre przypadki kulawizn,
– asymetryczne napięcie mięśniowe,
– przesunięte/niestabilne kręgi, 
– zwyrodnienia i bolesność stawów, kręgosłupa, grzbietu;
– rekonwalescencja po urazach i odreagowanie stresu pourazowego,
– kolki jelitowe
– kolki nerkowe, 
– nakostniaki,
– osłabienie, nadpobudliwość, płochliwość i in.
Zastosowanie obrazowania termowizyjnego pozwala na ukazanie i obserwację zjawisk nieuchwytnych dla oka.

Termogram wykonany 2,5 min po rozpoczęciu terapii czaszkowo-krzyżowej na stawie skokowym klaczy, obrazujący proces odwijania tzw. cysty energetycznej; wyk. J. Augustyn.

Kolejny termogram obrazujący proces odwijania cysty energetycznej, wykonany 6 min po rozpoczęciu terapii; wyk. J. Augustyn.

